Hoe werkt een warmtepomp? De werking stap voor stap
Hoe werkt een warmtepomp? Kort gezegd haalt hij warmte uit de buitenlucht, de bodem of de ventilatielucht en brengt die op een hogere temperatuur, zodat je er je huis en tapwater mee verwarmt. Daarvoor gebruikt hij elektriciteit, maar veel minder dan de warmte die hij levert. In deze gids leggen we de werking uit zonder vakjargon: de kringloop, de bronnen, de afgifte en wat het rendement (COP) zegt.
Bijgewerkt op 6 oktober 2026
Wat is een warmtepomp?
Een warmtepomp is een elektrische verwarmingsinstallatie die warmte verplaatst in plaats van maakt. Een cv-ketel verbrandt gas om water op te warmen. Een elektrische warmtepomp pompt warmte die al in de omgeving aanwezig is naar binnen. Ook lucht van 0 °C bevat nog bruikbare warmte.
Je kent het principe van je koelkast. Die haalt warmte uit de binnenkant en geeft die af aan de achterkant. Een warmtepomp doet hetzelfde, maar dan omgekeerd: de koude kant staat buiten en de warme kant is aangesloten op je verwarming.
De werking van een warmtepomp in vier stappen
In de warmtepomp circuleert een koudemiddel in een gesloten kringloop. Bij Kolvran is dat altijd R290 (propaan), dat bij normale luchtdruk al rond −42 °C kookt. Daardoor kan het ook bij vorst nog warmte opnemen. De kringloop bestaat uit vier onderdelen:
- Verdamper: het koude, vloeibare koudemiddel neemt warmte op uit de buitenlucht (of de bodem) en verdampt.
- Compressor: de compressor perst het gas samen. Door de hogere druk stijgt de temperatuur flink. Dit is het deel dat stroom gebruikt.
- Condensor: het hete gas geeft zijn warmte af aan het water van je verwarming en wordt weer vloeibaar.
- Expansieventiel: de druk van het vloeibare koudemiddel wordt verlaagd, waardoor het weer sterk afkoelt. Daarna begint de kringloop opnieuw bij de verdamper.
Lucht, bodem of ventilatielucht: de bron
Waar de warmtepomp zijn warmte vandaan haalt, bepaalt het type. De meeste woningen kiezen een lucht-water warmtepomp: een buitenunit met een ventilator haalt warmte uit de buitenlucht. Bij Kolvran zijn lucht-water warmtepompen met R290 verkrijgbaar vanaf € 3.565 (Remeha Confida MB400-4, buitenunit).
Een bodem-water warmtepomp haalt warmte uit de bodem via een bron met een gesloten leidingcircuit. De bodem heeft het hele jaar een vrij constante temperatuur, wat gunstig is voor het rendement, maar de bron boren kost extra. Een ventilatiewarmtepomp gebruikt de warme lucht die je mechanische ventilatie toch al afvoert, zoals de NIBE F470 (bij Kolvran vanaf € 12.920).
| Bron | Hoe | Let op |
|---|---|---|
| Buitenlucht | Buitenunit met ventilator | Rendement daalt bij strenge vorst, ontdooien nodig |
| Bodem | Gesloten bron in de grond | Hogere aanschaf door boring, stabiel rendement |
| Ventilatielucht | Warmte uit afgezogen binnenlucht | Beperkt vermogen, vraagt mechanische afzuiging |
Afgifte: vloerverwarming of radiatoren
De warmte komt bij jou binnen via water, net als bij een cv-ketel. Een warmtepomp werkt het zuinigst als dat water niet te heet hoeft te zijn. Volgens Milieu Centraal draait een warmtepomp meestal op 45 tot 55 °C, tegen 60 tot 80 °C bij een gasketel. Vloerverwarming of grote (lage-temperatuur) radiatoren zijn daarom ideaal.
R290-warmtepompen halen volgens fabrikanten aanvoertemperaturen tot ongeveer 75 °C, zoals de NIBE S2125. Dat maakt ze ook bruikbaar in bestaande woningen met gewone radiatoren, al kost een hogere temperatuur altijd rendement. Meer hierover lees je in warmtepomp met vloerverwarming of radiatoren.
Wat betekent de COP?
De COP (coefficient of performance) geeft aan hoeveel warmte de warmtepomp levert per eenheid stroom. Een COP van 4 betekent: 1 kWh stroom levert 4 kWh warmte. De andere 3 kWh komt gratis uit de buitenlucht of de bodem.
De COP is geen vast getal. Hoe kouder het buiten en hoe heter het water dat je vraagt, hoe lager de COP. Daarom kijken fabrikanten ook naar de SCOP: het gemiddelde over een heel stookseizoen. Wil je weten wat dat in kWh betekent, lees dan verbruik van een warmtepomp.
Ontdooien, tapwater en koelen
Bij een lucht-water warmtepomp kan de verdamper in koud, vochtig weer berijpen. De warmtepomp ontdooit zichzelf dan kort door de kringloop tijdelijk om te keren. Dat is normaal en hoort bij de werking.
Voor warm tapwater gebruik je een boiler die door de warmtepomp wordt opgewarmd. Veel lucht-water warmtepompen kunnen bovendien in de zomer koelen door de kringloop om te draaien, mits je afgiftesysteem daarvoor geschikt is.
Welk vermogen heb je nodig?
Het juiste vermogen hangt af van je woonoppervlak, de isolatie, het afgiftesysteem en het aantal bewoners. Met de gratis warmtepomp-configurator bereken je het vermogen en krijg je meteen een complete bestellijst en installatietekening.
